Chuyện bây giờ mới kể: NHỚ ĐỒNG - CHUYỆN VỀ CÂY ĐẲNG HÌNH CON TRÂU

Sông kia rày đã nên đồng

Chỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoai…

(Trần Tế Xương)

Nhớ đồng…

Vào những năm 04, 05, khi còn công tác tại Đại Lộc, xa nhà nên những lúc rãnh rỗi tôi thường lặn lội nơi này, nơi kia để thăm viếng người thân hay săn tìm chuyện lạ cho vơi bớt thời gian trống trải. Trong một lần lang thang như thế trong vùng phụ cận thị trấn, tôi tình cờ phát hiện và để ý đến một gốc cây rất lạ, nằm ở góc sân nhà của một ông cụ (ông N, ở Khu 8, thị trấn). Tôi còn nhớ, đến thăm vườn nhà ông, khi ra về đến cổng ngõ, tôi đã có cảm giác kinh ngạc như vừa đi ngang qua một con vật có hình thù rất lạ đang nhìn mình chằm chằm. Dùng lại hỏi thăm ông cụ, tôi mới biết đây là một cây đẳng cổ thụ, già cỗi và đen sì có hình thù trông rất giống một con trâu mộng. Ông bảo, cây này ông mua về từ… một đống củi, khi còn đi lái xe chở thuê cho người dân ở vùng núi Đại Sơn quê tôi…

Bài viết được đăng trên Tập san Xuân Đại Lộc - 2015

…một con vật có hình thù rất lạ đang nhìn mình chằm chằm…

 Định tâm quan sát kỹ “con vật”, bất giác tôi rùng mình vì nó giống một con trâu đến kỳ lạ với đầy đủ các bộ phận như đầu, tai, sừng, mình, chân, đuôi... Mọi thứ đều có tỷ lệ khá cân đối hài hòa tạo nên hình tượng một con trâu vô cùng sống động. Chiều cao của cây khoảng 80 cm, dài 100 cm. Khối lượng cả cây và chậu (đường kính chậu 1,2 m) rất nặng, 4-5 người xê dịch không nổi, đến khoảng vài ba trăm ký. Vốn mê “của lạ”, tôi đặt vấn đề ngay sau câu chuyện với ông nhưng ông đã từ chối không bán. Ông bảo để nuôi cho nó lên cây xem thử thế nào đã…

Sau lần ấy, tôi quyết tâm theo đuổi chậu cây lạ này và có rất nhiều lần ghé lại để thuyết phục ông nhượng lại cho mình nhưng mọi chuyện đều không có ý nghĩa gì khi ông cứ một mực chối từ.

Bẳng đi thời gian khá lâu, cũng là lúc Dự án chỉnh trang đô thị tại thị trấn Ái Nghĩa được khởi động và đẩy nhanh tiến độ. Nhiều nhà, vườn ở Thị trấn nằm trong khu quy hoạch phải di dời để nhường chỗ cho khu đô thị mới đang được thi công… Và đó cũng là cơ duyên may mắn cho tôi để được sở hữu “con vật” quý khi ông cụ bất đắc dĩ phải đồng ý chuyển giao…

 

… đang nghếch mõm, nhìn về một cõi xa…

 Nó thuộc loài cây đẳng, là loại cây sống nhiều ở vùng núi đồi Quảng Nam, thân gỗ, sức tái sinh mạnh, thường được người dân đốn về làm củi đun. Điều kỳ lạ hiếm thấy là các chi tiết đặc trưng của một con trâu trên cây đẳng này đều do chính lũ trâu, bò được người dân nuôi thả rông (trên đồi núi mà cây mọc) mài sừng, húc phá, dẫm đạp… lâu ngày mà thành. Khi nhận “bàn giao” từ ông N, tôi chỉ có công chỉnh sửa, chủ yếu là cắt bỏ các chi tiết thừa nhằm mục đích làm nỗi bật những nét đặc trưng chính của hình tượng con trâu mà thôi. Thế nên, nói một cách ví von nhưng không đến nỗi quá “lố” rằng tác phẩm này là do chính lũ trâu, bò thả rông tại Đại Lộc (quê tôi)… tự tạc tượng cho mình. Nhưng đây không phải là con trâu với hình ảnh đặc trưng, phổ biến trong các bức tranh xưa là đang gặm cỏ, cày ruộng, hay nằm nhai… Mà đây lại là hình tượng của một con trâu bằng cây rất sống động đang nghếch mõm, mơ màng nhìn về một cõi xa, như tiếc nuối một điều gì…

Tiếc nuối điều gì, trâu ơi? Tôi mơ màng đi tìm câu trả lời cho… trâu. Và đây cũng là những cảm xúc chủ yếu khiến cho tôi - người có duyên may sở hữu con vật quý, sau này đặt tên cho tác phẩm là “Nhớ đồng”, để diễn đạt về một bài học nhân sinh đắc giá khi môi trường sống của con người đang ngày càng bị đe dọa, đến lũ trâu bò cũng không còn đất sống.

Ai cũng biết, báo chí, các nhà khoa học, các học giả tâm huyết cũng từng lên tiếng rất mạnh mẽ về nạn phá rừng, diệt ruộng nhưng mọi chuyện hầu như đều bị con người bỏ “ngoài tai” và điều gì phải xảy ta vẫn cứ tiếp tục xảy ra. Người ta không chút chạnh lòng, đan tâm đào đất lấy vàng, chặt phá cây rừng, xâm hại ruộng đồng, đào bới dã man, đổ thải, để rồi biến những “bờ xôi, ruộng mật” thành những khu công nghiệp bỏ hoang, những bãi chứa chất thải, những vùng tử địa… 

Tôi bổng nhớ mấy câu thơ chất chứa buồn của cụ Trần Tế Xương. Rằng,

Sông kia rày đã nên đồng

Chỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoai

Vẳng nghe tiếng cuốc bên tai

Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò...

(Sông Lấp)

Hàng nhiều chục năm trước, cụ Tú từng lên tiếng tiếc thương cho sự biến hóa của tự nhiên, sự bồi lấp của dòng sông yêu thương đã "nên đồng" và biến thành "nhà cửa", "ngô khoai", khiến ai cũng phải chạnh lòng thương tiếc.

Nhưng đó là sự biến đổi của tự nhiên, là quy luật của đất trời khó ai có thể ngăn cản. Còn ngày nay, mọi chuyện đã khác đi nhiều. Vì “cuộc sống” người ta không chỉ có đào sông lấp bể, mà đến ruộng đồng cũng bị phá nát, làm những trò đâu đâu… Chính con người đã và đang là kẻ từng ngày, từng giờ gây nên những thảm họa cho thiên nhiên để rồi phải trả những cái giá khá đắc. Ngẫm lại, cái sự tiếc thương vào hàng “kinh điển” đó của cụ Trần Tế Xương hẳn sẽ chẳng là gì nếu so với những đại họa mà chính con người đã tạo ra và tự mình phải gánh chịu từng ngày... Ngẫm mà thương cho lũ trâu đồng và cánh cò bay lã, vốn là cái thần để dệt nên những bức tranh quê yên ả, đã dần dần biến mất khỏi nông thôn Việt Nam trong cái thời đại mà người ta đã lấy một cái mẫu tự lạ lắc, lạ đế để đặt tên - Thời đại A-Còng (@)...

Bổng nhớ lời trong bài hát “À í a” của nhạc sỹ Lê Minh Sơn. Rằng,

“…Đàn trâu

Lững thửng qua cầu

Đất bán hết rồi

Đàn trâu về đâu?...”

Trâu ơi! Ruộng đồng bị họ bán hết, rồi chúng mày sẽ về đâu?...

 

…như một gã tình nhân đang yêu thương đắm đuối…

(Trong ảnh: Tác giả và cây đẳng Nhớ đồng)

Hình như tôi suy diễn quá xa. Xin trở lại với con vật yêu của mình vậy...

Trong suốt thời gian chăm bẵm “con trâu” đặc biệt này, nhất là sau khi hình ảnh của "Nhớ đồng" được tôi giới thiệu trên trang mạng cá nhân thì đã có nhiều người hỏi mua. Khi biết tôi không có ý định bán, họ đã tự đưa ra giá khá cao nhưng tôi vẫn từ chối. Trong đó, đáng nói nhất là một Việt Kiều ở Ca-li (Mỹ) gọi điện về khẩn thiết muốn mua nó với giá 30 ngàn đô-la, một món tiền khá lớn nếu so với thu nhập của tôi, nhưng tôi vẫn không thể nào bán. Bởi, từ khi “Nhớ đồng” ngạo nghễ áng ngữ đầu sân, nó thật sự trở thành một hình tượng không thể thiếu trong sân nhà. Mãi chăm sóc cho cây, cảm giác về một cây cảnh trong tôi đã tự nhiên biến mất tự khi nào, thay vào đó là sự tồn tại của một… con thú cưng mà tôi phải có trách nhiệm chăm chút hàng ngày. Mỗi chiều đi làm về hay trong những ngày nghỉ, dù nắng hay mưa, tôi gần như từ chối rất nhiều cuộc nhậu không cần thiết để dành thời gian tắm rữa, chăm sóc, ngắm nghía, chuyện trò với “con vật” yêu. Tôi thật sự đắm chìm trong niềm hạnh phúc vô biên như một gã tình nhân đang yêu đương đắm đuối…

Nhưng ở đời, điều gì cũng có thể xảy ra. Mọi chuyện chắc hẵn sẽ rất suôn sẽ với những dự liệu tốt đẹp để tô thắm cho đời nếu như không có một ngày…

Biến cố…

Sau nhiều tháng cần mẫn chăm tỉa, đến lúc “Nhớ đồng” đã khẳng định được giá trị của mình, không chỉ trong lòng chủ nhân mà còn với nhiều người, dù chỉ nhìn thấy trong thoáng chốc. Tôi còn nhớ, nơi tôi ở lúc bấy giờ (khu An Hà -Nguyễn Văn Trỗi, Tam Kỳ) dân cư còn khá thưa thớt, có khá nhiều bãi cỏ trống người dân tận dụng để chăn thả trâu bò. Có một ông cụ cứ mỗi khi đưa trâu bò đi ăn là ghé nhà tôi chỉ để ngắm nhìn và chuyện trò về “con vật”. Ông bảo là “càng nhìn (ông) càng mê “con trâu” này…”. Ngoài ra, còn có rất nhiều vị thực khách của nhà hàng bên cạnh cũng thường xuyên ngắm nghía, hỏi chuyện, mỗi khi có dịp đến đây. Nhiều người trong số họ hỏi giá, có người còn tỏ ý muốn sở hữu…

…thay cho chú cái chậu cho đàng hoàng…

(Trong ảnh: Cây sau lần thay chậu)

Nhiều người biết đến và tỏ lòng yêu mến “con vật”, càng thôi thúc tôi tìm cách để nâng giá trị cho tác phẩm. Ít nhất là phải thay cho chú cái chậu đàng hoàng. Sau đó, khi điều kiện mặt bằng cho phép, vẫn có thể tạo một tiểu cảnh hoành tráng cho cây…

Từ suy nghĩ đó, tôi phát họa một kế hoạch để từng bước nâng tầm giá trị cho tác phẩm. Khởi đầu cho công việc hệ trong này, tôi đã liên hệ đến một người quen chuyên làm chậu cao cấp ở tận Quảng Ngãi để đặt làm một cái chậu hình chữ nhật, đúc bằng chất liệu bê tông – đá mài rất công phu. Rồi, một ngày nọ, sau khi đưa được chậu về, tôi tiến hành tổ chức thay chậu cho cây.

Hôm đó là một ngày mưa bay rã rích. Giúp việc cho tôi là bốn người đàn ông được tôi cậy nhờ từ xóm dưới. Cả bốn người xúm lại, hợp lực để dời cây. Nhưng chừng như sức lực của bốn người đàn ông lực lưỡng thế kia, loay hoay mãi vẫn không tài nào tách rời được cây ra khỏi cái chậu bê tông, đường kính 1,2 mét. Họ hỏi ý kiến tôi. Không còn cách nào khác, tôi đồng ý lấy bớt đất trong chậu. Nhưng lấy đến hơn một nữa số đất mà cây vẫn không tài nào rời khỏi chậu cũ. Thế là bất đắc dĩ, tôi bảo họ cắt bỏ bớt rễ, để tháo đất…

Cây vào chậu mới càng xinh đẹp, quyến rũ và huyền bí hơn tôi tưởng. Tôi càng vui mừng, xem như mọi chuyện đã thành công tốt đẹp.

Nhưng có ai hiểu được chữ ngờ…

Tiết trời tháng 9 vẫn cứ mưa rơi rã rích. Cây lá vẫn xanh, nhưng đến cả tháng trời, cây đẳng vẫn chưa có thêm cái mầm non mới nào. Rồi, tôi bắt đầu nhận ra cây xủ lá, rụng dần, rồi… chết.

Trời ạ! Tôi không thể tin được là cây sẽ chết. Nhưng đến lúc tôi phải nhìn thẳng vào sự thật. Với kinh nghiệm nhiều năm, từng làm… chết nhiều cây sống, tôi hiểu khó có thể có một kết cục hay hơn cho cây, khi quan sát những dấu hiệu xấu sau vài tuần thay chậu. Nhưng “còn nước còn tát”, tôi vẫn nuôi hy vọng, dùng nhiều giải pháp để cứu cây và chờ đợi… vào một phép màu.

Nhưng sự thật vẫn là sự thật. “Phép màu” kia có thật sự đến hay không, không rõ và tôi phải tin rằng một biến cố nghiêm trọng đã xảy ra với cây và mình. “Nhớ đồng” vĩnh viễn chết khô sau một sự can thiệp thô bạo và dữ dội đó. Tôi đau buồn. Một nỗi đau đớn khôn nguôi, không thể chia sẻ cùng ai…

Một ngày nọ. Khi mọi chuyện đã an bày. Không thể để mãi một khối gỗ chết khô ngoài trời. Nhưng tôi cũng không đủ can đảm để vứt bỏ như đã từng cay đắng làm với nhiều trường hợp tương tự… Thế là tôi buộc lòng phải tách gỡ,  lúc đó, “Nhớ đồng” đã là một khối gỗ khô nặng, hẳn ra khỏi cái chậu bê tông rồi mang nó vào, trịnh trọng đặt lên chiếc bàn thấp làm bệ cho nó đứng để giữ gìn, bảo quản lâu dài – Một khối gỗ lũa đã từng mang lại cho tôi nhiều cảm xúc, cay đắng, mặn nồng…

… một khối gỗ lũa đã từng mang lại cho tôi nhiều cảm xúc…

Từ khi đưa cây khỏi chậu, bày đặt trong nhà, đến nay thấm thoát đã gần 5 năm. Cũng chừng ấy thời gian, đọng mãi trong tôi những nỗi lòng trắc ẩn. Tôi không thể và chưa bao giờ nguôi ngoai một nỗi buồn thương, day dức về lỗi lầm đã phá vỡ một cơ hội hiếm có trong đời, đã từ chối hay chính xác hơn là làm hỏng một báu vật của Thế gian đã từng có ý dành tặng cho riêng mình. Ngày ngày ngắm nhìn những gì còn lại, cảm xúc về những kỷ niệm với Nhớ Đồng vẫn cứ mãi dâng trào trong tôi. Những lúc như thế, tôi lại nghe văng vẳng, xa xăm những câu thơ xưa của cụ Tú, bằng một giọng ngâm da diết đến não lòng…

Tam Kỳ, 12/2014

(Lê Thạnh/Comaihoa)

Kiều hùng - loài cây có vẻ đẹp quyến rũ

Với cái tên Hán Việt "kiều hùng" cũng đủ gây sự tò mò cho bất kỳ ai quan tâm đến cây cỏ, hoa lá. Tên gọi này nhằm nói lên đặc điểm hình thái một bộ phận của hoa, mà chính nó đã tạo nên sự hấp dẫn không chỉ đối với những người yêu thiên nhiên, cây cảnh, mà cả đối với ong bướm và một số loài côn trùng khác nữa.

Trong một khoảnh khắc nào đó, người ngắm hoa lại bắt gặp những chú ong nhỏ lượn lờ tìm góc hạ cánh để hút mật hoa hay một vài chú bướm vàng nho nhỏ đang say sưa với bầu mật ngọt, vỗ nhẹ đôi cánh mềm bên chòm nhị đỏ. Chữ "kiều" mang nhiều nghĩa khác nhau, trong đó có 4 nghĩa có thể dùng cho trường hợp này là: (1) những lông dài ở đuôi chim, (2) mềm mại đáng yêu, (3) duỗi dài ra, (4) vút cao; chữ "hùng" có nghĩa là nhị (nhị đực). Hoa của loài cây này mang rất nhiều nhị màu hồng hay đỏ vươn dài, vút cao tua tủa, mảnh mai, mềm mại, gặp gió thoảng nhẹ sẽ lung linh rất huyền ảo.  Thật ra, có hai loài tương cận: loài cao cây, có kiểu lá kép lông chim 2 lần, mỗi cuống thứ cấp mang 7-10 cặp lá chét nhỏ như lá me, nhị hoa màu hồng, nhạt dần về phía gốc, được gọi là kiều hùng đầu đỏ, chu anh hoa, hồng nhung cầu, tên khoa học là Calliandra haematocephala, tên tiếng Anh là  Pink Powder Puff, Rose Cascade; loài thấp cây, có kiểu lá kép lông chim 2 lần, mỗi cuống thứ cấp mang 3-4 lá chét có chót khuyết lõm dạng như lá móng bò, lớn và dày hơn, sáng màu hơn, nhị hoa đỏ thắm, được gọi là kiều hùng chót lõm, ao hiệp hồng hợp hoan, hồng phấn phốc hoa, tên khoa học là Calliandra emarginata, tên tiếng Anh là Red Powder Puff, Blood Red Tassel Flower, Blood red Tassel Flower, Dwarf Powder Puff. Cả hai loài đều thuộc họ Trinh nữ - Mimosaceae (cũng có hệ thống phân loại xếp vào phân họ Trinh nữ - Mimosoideae, họ Đậu - Fabaceae). Một TP bonsai kiều hùng Đây là hai loài cây cảnh có dáng dấp và hoa đẹp, rất được nhiều người ưa chuộng. Vốn xuất thân từ châu Mỹ (loài kiều hùng đầu đỏ có nguồn gốc ở Brasil, loài kiều hùng chót lõm có nguồn gốc ở Mexico), nhưng chúng được trồng khắp nơi trên thế giới, nhất là những vùng nhiệt đới, do chúng rất thích hợp với khí hậu nóng ẩm, trên nền đất màu mỡ, ẩm ướt nhưng thoát nước tốt và chỗ đủ ánh sáng. Cây dễ phát triển nhờ tái sinh bằng hạt. Hạt dễ nảy mầm và tỉ lệ nảy mầm cao. Do chiều cao cây không lớn, loài kiều hùng đầu đỏ thường chỉ cao 1-3 m, loài kiều hùng chót lõm thấp hơn (còn được gọi là kiều hùng lùn), hoa của chúng trổ trong tầm mắt người quan sát, nên chúng rất thích hợp cho việc trồng ở các vườn cảnh. Nhiều gia đình chọn chúng để tôn tạo cho một góc sân vườn hay hành lang hiên nhà. Một trong hai loài hoặc đôi khi cả hai, cũng thường được đưa trồng ở các sân vườn trường học, khuôn viên công sở, các điểm văn hóa, đình chùa... Với những nhị hoa hồng sắc sặc sỡ, kiểu dáng lạ mắt, nổi bật giữa vòm lá xanh tươi, bóng mượt, một vài cây kiều hùng tọa lạc một góc nào đó rất dễ gây sự chú ý, cuốn hút sự tò mò, lắm khi lại là yếu tố giữ chân khách. Vào những ngày nở hoa rộ, kiều hùng đã góp phần phá tan sự tĩnh mịch của không gian vườn tược. Nhờ thế, cảnh vật bớt phần buồn tẻ.  Ở Huế, kiều hùng đầu đỏ được trồng khá nhiều nơi, từ đồng bằng lên đến miền núi. Riêng loài kiều hùng chót lõm còn hạn chế phát triển, ít phổ biến hơn kiều hùng đầu đỏ. Nhìn chung, cả hai loài kiều hùng đều có hoa sặc sỡ, lạ mắt, cây có kích thước vừa phải, cành nhánh mảnh mai, mềm mại, lá đẹp, dễ nhân giống, dễ cơ cấu vào các không gian nhỏ. Cây ít bị sâu bệnh hại, không đòi hỏi phải chăm sóc nhiều, thích hợp với việc đưa trồng bất kỳ đâu đủ sáng, đủ ẩm, đất không quá trơ cằn.

( Theo: Đỗ Xuân Cẩm-KhamphaHue.com.vn)

______________________________________

Theo Luxurygarden.vn:

Cây Kiều Hùng có 2 loại: Kiều Hùng hồng (Calliandra haematocephala) và Kiều Hùng đỏ (Calliandra emarginata). Cả hai loài đều thuộc họ Trinh nữ - Mimosaceae và có nguồn gốc từ châu Mỹ.

Đặc điểm hình thái: Cây Kiều Hùng có lá tương tự lá me, than có dáng dấp và hoa rất đẹp, nên được nhiều người ưa chuộng. Hoa có thể chuyển hai sắc trắng hồng, hoa có nhiều tua thanh mãnh rất bắt mắt, hoa nở vào giấc sáng.

Đặc điểm sinh thái: Cây Kiều Hùng được trồng khắp nơi trên thế giới, nhất là những vùng nhiệt đới, do chúng rất thích hợp với khí hậu nóng ẩm, trên nền đất màu mỡ, ẩm ướt nhưng thoát nước tốt và chỗ đủ ánh sáng. Cây có tốc độ sinh trưởng chậm và tái sinh bằng hạt.

Ứng dụng cảnh quan: Do chiều cao cây không lớn, loài kiều hùng đỏ thường chỉ cao 1-3 m, nên cây thích hợp trông làm cảnh hoặc hàng rào. Nhiều biệt thự chọn Kiều Hùng để tôn tạo cho một góc sân vườn hay hành lang hiên nhà.

CHUYỆN LẠ CÓ THẬT VỀ CÁI GIẾNG CỔ.

Cách đây khá nhiều năm, cũng là thời gian tôi trở lại công tác tại Đại Lộc, trong một lần lặn lội đi tìm cây cảnh, tôi có cùng vài anh em khác phát hiện một cái giếng nước cổ vô cùng đẹp và lạ.

Ảnh cái giếng xưa, trong khuôn viên cơ quan Huyện Ủy Đại Lộc, chụp 01/2009
(không phải cái giếng trong câu chuyện)

 Toàn bộ cái giếng được ghép từ những viên đá xanh hình cong, kích thước khoảng 15 x 15 x 40 (cm), ăn khớp vào nhau bằng những cái mộng đá, rất khéo, theo kiểu ghép gỗ của thợ mộc. Những đầu mối ghép khéo đến nỗi khoảng giữa các viên đá gần như không có khoảng trống nào. Nhìn xuống giếng, nước trong veo và ta có một cảm giác mát lạnh từ đáy giếng phát lên. Và điều kỳ lạ là, cứ mỗi khi tôi nhìn xuống đáy giếng, lẽ ra phải nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của mình, nhưng rõ ràng đấy lại là khuôn mặt của … ai đó rất lạ. Một cảm giác ớn lạnh sau sống lưng. Tôi nghĩ mình bị ảo ảnh, nhìn lại nhiều lần nhưng vẫn thấy như thế. Tôi đem chuyện này kể lại cho mấy anh bạn đi cùng, nhưng bị họ cho là đùa...

Vốn thích sưu tầm cây cảnh cùng những vật lạ, chuyện lạ, Tôi cùng anh em lân la tìm cách … mua lại cái giếng này để về ghép lại... chơi. Nhưng, dân làng ở đây đã ngăn cản với một thái độ vô cùng cương quyết. Thế rồi, nản lòng, chúng tôi đành gạt bỏ ý định nhưng trong lòng thật là tiếc.
Mãi sau này, tình cờ hỏi chuyện, tôi mới biết đó chính là cái giếng thiêng ở làng S, quê tôi, mà xung quanh nó còn có rất nhiều câu chuyện kỳ lạ được người dân lưu giữ và truyền tụng... (xin được chia sẻ vào lúc khác)

Bây giờ, nhiều năm đã trôi qua. Nghĩ về quảng thời gian ngao du đây đó, về cái giếng cổ ngày xưa mà lòng tôi rất đỗi nôn nao. Chợt nghĩ, hồi đó nếu mua được cái giếng này mang về, chuyện gì sẽ xảy ra?....

ĐL, 21/5/2009
Lê Thạnh
(Chép lại để lưu, 06/2014)

RONG RAI – LOÀI CÂY KHÔNG THÍCH GẦN NGƯỜI…

Từng cố gắng mang về thuần dưỡng nhưng hầu hết đều chết. 

Theo lời bà con Cơ Tu cây rong rai không thích… sống gần với con người (?).

Trước Tết Giáp Ngọ tôi có dịp đi công tác miền núi mấy ngày. Biết tôi chơi cây cảnh và thích sưu tầm những thứ lạ, anh em đồng nghiệp ở Nam Giang có giới thiệu với tôi một loài cây rất đặc biệt ở đây. Đó là cây RONG RAI.

Đây là một loài cây sống chủ yếu trên các vùng núi cao, được đồng bào Cơ tu thu hái để làm gia vị cho thực phẩm rừng, đặc biệt là các món nhấm. Lá cây rong rai có chứa một loại tinh dầu có mùi thơm khá đặc trưng và rất mạnh. Chỉ cần một chút lá bẳng cỡ móng tay cái giã nát đều với một chén muối hạt là ngay lập tức chén muối được tẩm một hương vị vô cùng đặc biệt. Và cũng chỉ cần chừng ấy lá, vò nát trong tay là bàn tay của bạn y như là sẽ được tẩm một mùi thơm đặc biệt suốt một buổi không phai.

Cây rong rai có đặc điểm sinh học khá lạ: chủ yếu sống trong điều kiện hoang dã, dưới tán rừng, ưa bóng râm, thích ẩm... Đơn giản là thế, nhưng khi bà con mang về vườn nhà thuần dưỡng thì hầu hết cây đều chết. Theo lời bà con Cơ Tu, đó là do cây rong rai không thích… sống gần với con người (?).

Nghe nói chuyện về loài cây lạ, tôi ngõ ý được tận mắt chứng kiến. Thật bất ngờ, tôi được anh Mính, người bạn đồng nghiệp cùng cơ quan cũ, tặng cho một cây. Anh bảo, đây là cây duy nhất mà anh có nhờ được một người bạn thân là đồng bào dân tộc Cơ Tu tặng. Do những đặc điểm “khác người”, dù biết khó có thể giữ được cây nhưng vì nễ tấm thịnh tình của người bạn anh Mính đã phải nhận mà không dám từ chối. Thế là, với suy nghĩ, bằng kinh nghiệm của người chơi cây, tôi có thể nuôi dưỡng được cây này nên anh đã tặng lại cho tôi… Dĩ nhiên là tôi nhận lấy ngay tức khắc, mà... không dám chối từ!

 

một chùm nụ trắng, be bé, xinh xinh…

Mang cây về, tôi mừng khấp khởi vì có được món lạ. Nhớ theo lời kể của anh em Nang Giang, tôi trồng cây cẩn thận bằng một loại giá thể đặc biệt, có thành phần gần giống với điều kiện hoang dã của cây, rồi mang đặt chậu rong rai vào trong bụi chuối sứ với dụng ý đảm bảo chế độ bóng râm và ẩm cho cây. Ngày ngày, trong những lần chăm chút cho các cây cảnh thân yêu của mình, tôi đều để mắt đến Rong rai. Nhưng những chiếc lá cứ dần dần úa vàng, rồi rụng hết… Tôi buồn lòng nghĩ chắc là cây sẽ chết.

Nhưng, vào một sáng sớm, như thường lệ, tôi ra thăm cây. Lần này, tôi thật sự bàng hoàng khi nhận ra một cái mầm be bé vươn lên trên ngọn. Cái mầm cứ lớn dần, lớn dần, rồi bung ra mấy chùm lá…

Và điều kỳ diệu đã đến, khi một sáng, cũng như lần trước, tôi lặng người sung sướng nhận thấy một điều: Ngay trên đỉnh ngọn, cây vươn ra một chùm nụ trắng, be bé, xinh xinh…

Đó là câu chuyện về Rong rai, kể ra đây để chia sẻ với mọi người và mong bạn bè thân hữu, ai có thông tin nào mới về cây rong rai xin được cùng giao lưu, chia sớt…

Lê Thạnh
Tam Kỳ, 5/2014
Comaihoa@gmail.com/0914.026.345

RƯỢU HƯƠNG MAI GIÁP NGỌ / 2014…

Lạnh trời, mai về muộn
Hương rượu vẫn trào dâng
Chất chứa nợ tri âm, 
Đón chờ người tri kỷ…
LT
(Ảnh chụp sáng 19/2 - 20/1AL)

Năm nay trời lạnh. Cả tháng 11 và 12 âm lịch, thống kê lại chưa có đến 10 ngày nắng, ảnh hưởng nặng đến mai vàng đón tết. Tại vườn nhà, dù tôi đã chủ động lặt lá sớm hơn bình thường đến nữa tháng và tính đến nhiều cách khác song vẫn không thể cứu vãn được tình hình, chỉ đủ sức cho vài chậu nhỏ ra hoa để trưng phòng khách mà thôi. Riêng các bồn mai cổ thụ thì đành ngậm ngùi đau mà để cây hứng chịu trong mưa lạnh và còn đau hơn là phải chịu lỗi với thân hữu về Rượu Hương mai trong những ngày Tết đến Xuân về.

Ra giêng, tiết trời ấm lên nhiều, mai vàng nở rực. Thế là, chọn thời điểm cây mai nỏ hoa hoàng kim nhất, tôi quyết tâm lấy lại sự công bằng…

Đã năm ngày liên tiếp, tôi dậy sớm hơn thường lệ để… tranh với lũ ong mật, vốn cũng bị đói hoa như mình, để lấy nhụy mai. Sau năm lần lấy nhụy, giờ đây tôi đang có một vốn hương mai kha khá, để sẵn lòng tiếp đòn bạn tri kỷ, tri âm, ngay khi Rượu chín…

_____________________

Xem thêm:
Món ngon - Chỉ có ở Nhà vườn Comaihoa

Chuyện kể nhân Valentine: Vì sao tôi không nuôi chim cảnh?

Chuyện kể gửi tặng bạn bè nhân ngày Valentine 14/02/2014

Vì sao tôi không nuôi chim cảnh?

 Câu chuyện sau đây kể lại một kỷ niệm cay đắng trong đời của người trót yêu ... nhiều thứ như tôi...

Cây, chim, cá, đá… đều là một phần của thiên nhiên. Thế nên với người yêu thiên nhiên, nếu đã trót mang cái nghiệp chơi thì thường là phải vương vào nhiều thứ. Trong vườn, trên kệ, ngoài sân thường không chỉ là cây mà còn có cả đá, cả chim và cả nhiều thứ khác nữa. Thì kể ra cũng là lẽ thường mà thôi. Mọi thứ được bổ trợ, hòa đồng, sẻ chia, trang trí cho nhau để rồi tất cả chúng đều được tôn vinh lẫn nhau để tăng thêm nhiều phần giá trị. Mỗi sớm có ngắm cây, tỉa cành, khi bên dưới cá vàng bơi lội tung tăng, trên cành chim kêu ríu rít... thì lòng người tri kỷ, dẫu tâm hồn có khô đơ đến mấy cũng phải mềm lòng, mà thư thái, bình tâm…

Nhưng đó chỉ là lẽ thường. Chuyện ở đời, làm sao không có ngoại lệ. Đến vườn nhà tôi bạn sẽ tuyệt không bao giờ thấy được bóng dáng của một chú chim nào. Đó là một bí mật vĩ đại mà tôi luôn giữ mãi trong lòng suốt nhiều năm nay, cho dù luôn gặp phải nhiều sự chất vấn rất khó chịu của bạn bè, thân hữu mỗi khi ghé đến thăm vườn…

Và có lẽ bí mật đó sẽ còn được tôi gìn giữ nếu như không có một ngày…

(Còn nữa, nếu...)

"...đã trót mang cái nghiệp chơi thì thường là phải vương vào nhiều thứ"

Đã tìm ra tên cây: CHÒI MÒI BỤI

Đây là cây cảnh tôi được người anh tặng cách đây hơn 5 năm. Cây rất đẹp, ấn tượng nhưng từ nhiều năm nay chưa ai khẳng định được đây là cây gì.
Hôm nay, sau khi tốn khá nhiều thời gian truy lục, tôi đã tìm ra nguồn gốc của cây: Đó chính là CÂY CHÒI MÒI BỤI.

Bài trên Danhydatviet.vn:

Chòi mòi bụi - Antidesma fruticosa (Lour) Muell - Arg, thuộc họ Thầu dầu - Euphorbiaceae.

Chòi mòi bụi

Mô tả: Cây nhỏ cao 2m, đứng, nhánh ngang, lúc non có lông ngắn màu hung. Lá có phiến xoan thuôn, dài 6-8cm, rộng 2,5-3,5cm, đều có mũi ngắn, gốc tù, không lông, mép nguyên; gân phụ 6-7 cặp; cuống 2-3mm, lá kèm như kim, có lông. Chùm như bông ở ngọn, mảnh dài 4-6cm, không lông; lá đài 2, rất nhỏ, không lông; nhị 3. Bộ phận dùng: Lá - Folium Antilesmae Fruticosae. Nơi sống và thu hái: Cây mọc ở đồi núi các tỉnh Ninh Bình, Hà Tây cho tới các tỉnh ở miền Trung. Công dụng, chỉ định và phối hợp: Dân gian dùng chữa bệnh hoa liễu, làm ra mồ hôi và chữa khí hư (Viện dược liệu). Xem thêm: http://comaihoa.blogspot.com/2011/08/gioi-thieu-mot-cay-canh-la-va-quai.html http://danhydatviet.vn/vi/news/Duoc-lieu/Choi-moi-bui-4735/ https://sites.google.com/site/raurungvietnam/rau-than-go-lon/cay-choi-moi

Tìm hiểu thêm về Kiểng cổ Nam bộ

Kiểng cổ hay cây cảnh tạo hình lối cổ là một loại hình nghệ thuật có từ ngàn xưa. Ở Việt Nam, nó đã được phổ biến thành một dạng nghệ thuật dân gian. Tùy theo theo niệm thẩm mỹ cảu từng dân tộc, từng khu vực mà cây kiểng cổ có nhiều kiểu khác nhau.

Nói đến kiểng xưa, ta nhận thấy kiểu hình của nó rất đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, cây kiểng cổ được uốn sửa theo lối chiết chi nghị diện, tàm tùng tứ đức hoặc Tam cương ngũ thường là một dạng thức đặc biệt, rất đặc trưng cho khu vực Nam bộ. Đây là một kiểu thức đại diện cho cây kiểng xưa ở miền Nam mà không nơi nào có.

1. Nguồn gốc của kiểng cổ

Về nguồn gốc, có thể nói từ khi Chưởng cơ Nguyễn Hữu Cảnh, người có công khai phá vùng đất phía Nam và đã đưa những lưu dân vào lập ấp, xây dựng cuộc sống mới. Trong dòng người lưu dân này (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quy Nhơn…) rất đa dạng về thành phần, còn một số người có điều kiện hơn nhưng họ chán ghét cuộc sống làm quan, thêm vào đó là chiến chanh liên miên giữa Chúa Nguyễn và Chúa Trịnh làm cho dân chúng ngày càng cơ cực. Cho nên họ là ngững con người có thể do được chiêu mộ, bị lưu đầy hay tự động bỏ xứ mà vào phương Nam mưu cầu một cuộc sống mới. Chính điều này ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần, tư tưởng của họ trong quá trình xay dựng, phát triển cuộc sống trên vùng đất mới cũng có thể nói rằng tư tưởng của họ vẫn còn hoài niệm về cố hương, họ vẫn không quên nguồn gốc của mình, không quên đạo làm người, dù có bỏ xứ mà đi. Điều này thể hiện rất rõ trong phong cách, lối uốn sửa tạo dáng cây kiểng xưa mà chúng ta đang xem xét.

Theo thời gian, những người ở đất phương nam, dần dà xây dựng được sự nghiệp. CÙng với sự phát triển về kinh tế, sự phân chia trong xã hội đã xuất hiện, một số điền chủ có tài sản ngày càng nhiều, ngay cả người nghèo cũng có một cuộc sống khác hơn thời cha ông còn ở bổn quán. Một cuộc sống mới đã xuất hiện trên vùng đất mới, , tuy còn hoang sơ nhưng nhàn, điều kiện sống tốt, việc trồng cây kiểng hưởng nhàn dần dà định hình trong xã hội. Có lẽ vì tưởng nhớ công ơn ông Nguyễn Hữu Cảnh, sợ phạm úy, mà người dân phương nam đọc trại từ “Cây cảnh” thành ra “Cây kiểng”.

2. Đặc điểm của cây kiểng Nam bộ

Do ảnh hưởng sâu sắc tư tưởng Lão giáo, con người muốn gần lại với thiên nhiên hơn và do ảnh hưởng của Nho giáo nên những bậc tiền nhân xưa dù xa quê cha, đất tổ vẫn không quên được nguồn cội và đạo làm người, cho nên trong quá trình tạo tác cây kiểng, họ muốn gửi gắm tinh thần, tâm ý của mình vào từng chậu cây, từng tán lá, nhằm mục đích sửa mình và giáo dưỡng con cháu. Cây được sửa có ngọn quy căn, hòi đầu (thể hiện sự không quên nguồn cội). Kiểu “Tam cương ngũ thường” hay “Tam tòng tứ đức” thể hiện đạo làm người của nam và nữ thật rõ ràng. Như vậy tư tưởng, triết lý sống của người xưa được hình tượng hóa rất rõ nét qua dáng thế của cây kiểng cổ.

Tên gọi kiểng cổ chỉ mới xuất hiện ở vài thập niên sau này, từ khi loại hình bonsai của Nhật Bản lan rộng vào miền Nam. Trước kia người ta chỉ gọi là cổ mộc, cây kiểng. Đến bây giờ khi nghe từ “kiểng cổ” đại đa số người chơi cây đều liên tưởng đến kiểu thức kiểng chiết chi nhị diện và nó gần như là một định danh cụ thể cho loại hình kiểng này.

Cây kiểng cổ là cây được uốn sửa một cách công phu, đúng số tán, đúng nhánh, không thừa, không thiếu, mỗi thành phần trong cây đều có một giá trị nhất định, tiềm ẩn một triết lý sống cụ thể.

Cây kiểng lấy số 3, 5 làm căn bản do xuất phát từ nguyên lý âm dương, ngũ hành… thường sử dụng số lẻ, ít khi sử dụng số chẵn, ngoại trừ một số thế cây thể hiện các điển tích. Bộ kiểng cổ ban đầu thường là bộ 5 cây gọi là “ngũ phúc” được xếp theo hình chữ “Ngũ”. Bộ 3 cây gọi là bộ “Tam tài” xếp thẳng hàng, cây trung bình được xếp ở giữa. Về sau này vì những lí do rất khác nhau, kiểng cổ chỉ còn được thưởng ngoạn ở một cặp đôi đối xứng nhau.

Cây trung bình ở giữa bộ cây kiểng là cây chủ, thường có tầm vóc cao hơn, cành nhánh được uốn chiết chi theo kiểu âm- dương và thường được sửa theo dáng “thất hiền” hay “ngũ phúc”.

Các cây hai bên thường thấp hơn, thân được uốn hơi cong theo dáng xuy phong, tùy theo dáng cơ bản và tính chất của cây mà nó được uốn sửa theo dáng mẫu tử hay phụ tử.

3. Phân loại cây kiểng cổ Nam bộ

a/ Xét về mặt tính chất

Cây đại diện cho phái nam là cây xuy phong dáng phụ - tử. HÌnh dáng câu “cha” mạnh mẽ, gân guốc, cành nhánh được uốn sửa thiên về dương tính, phóng khoáng, nét mạnh (kiểu tán võ). Cây thường được sửa theo dáng “Tam cương ngũ thường” tiêu biểu cho đạo làm người của phái nam trong thời kỳ đó. Tâm cương là: quân thần cương (đạo vua tôi), phu thê cương (đạo vợ chồng), phụ tử cương (đạo cha con). Ngũ thường là năm đức tính cảu người nam nhân là : nhân, nghĩa, lễ, trí, tín. Nhing chung đó là giềng mối, phẩm chất của đạo làm người, của người quân tử trong xã hội thời đó.

Cây đại diện cho phái nữ là cây xuy phong mẫu tử. Hình dáng cây thường mềm mại uyển chuyển. Cành nhánh cây được uốn sửa cách ẻo lả hơn, thiên về âm tính (kiểu tán văn), cành có thể uốn tréo qua thân (tréo chữ nữ) biểu hiện cho nữ tính, cho nên thông thường những loại cây có hoa, có hương thơm thường được sử dụng cho loại hình này. Cây kiểng được sửa theo ý này là cây “Tam tòng tứ đức”. Tam tòng: Tại gia tòng phụ, Xuất giá tòng phu, Phu tử tòng tử. Tứ đức là bốn đức tính của người phụ nữ: Công – dung – ngôn – hạnh.

Việc uốn sửa cây kiểng cổ tuân thủ một cách nghiêm ngặt các quy tắc âm – dương.

b/ Xét về hình thái (hình dáng):

Cấu trúc thân cành ở cây xuy phong Tam cương ngũ thường ta thấy: Phần gốc thân được trồng và sửa nghiên khoảng 45 đọ so với mặt đất, phần thân dưới được uốn cong hướng vào trực chính tâm, phần thân còn lại đến ngọn được uốn lượn nhẹ, cuối cùng ngọn cũng đi vào trục chính tâm của gốc (quy căn) biểu đạt một điều: dù có đi xa, phát triển đến đâu cũng không hề quên nguồn cội. Cây tử xuất phát từ gốc cha hợp thành một góc 90 độ. Chiều cao thân cây tử không vượt quá tán thứ 2 của cây chính và được uốn hơi cong theo chiều ngược lại với cây cha.

Cây cha có cấu trúc 5 tán: gốc xiên về bên phải thì tán thứ nhất được uốn về bên phải. Đoạn thân thứ hai uốn cong nhẹ vào trong, tán thứ hai được uốn về phía trái tuân thủ nguyên tắc âm – dương. Đoạn thứ ba được uốn cong vào chính trục tâm cảu gốc, tán thứ 3 được uốn về phía bên phải theo lối chiết chi. Đoạn thân thứ tư được uốn về phía bên trái. Đoạn thân thứ 5 được uốn về chính tâm gốc (quy căn)

Cây tử có cấu trúc 3 tàn: Tàn thứ nhata được uốn về phía bên trái, tạo nét cân bằng với cây cha. Tàn thứ hai được uốn về phía bên phải theo lối chiết chi, tàn thứ 3 là ngọn chỉ cao bằng hoặc thấp hơn tán thứ 2 của cây chính.

Cành ở kiểng cổ được uốn sửa theo lối chiết chi nhị diện có âm, có dương, có văn có võ thật hài hòa. Cành được xếp đặt ở phần lồi của thân. Cành được uốn sửa theo kiểu vòi chạo cong lên, cong xuống thể hiện nguyên lý cực dương biến âm, cực âm biến dương.

Nếu đúng khoảng cách mà cành lại mọc ở vị trí ngược lại (cũng có thể theo ý muốn chủ quan) hoặc mọc ở phần lõm của thân, cành sẽ được uốn vòng qua thân chính theo hướng ngược lại. Việc uốn cành như vậy được xem là một nét đẹp của cây và cành này được gọi là cành uốn chữ nữ. Theo quan điểm riêng, thì đây là kiểu uốn tàn văn chứ không phải tàn võ, vì đó biểu đạt tính mềm dẻo, tính nhu, tính âm, thể hiện nữ tính.

Tán lá được cắt tỉa thành từng đĩa mỏng, hình trong, trái tin hay được tạo thành khối hình bán nguyệt mỏng. Các nhánh sơ cập, thứ cấp được cắt tỉa theo lối chiết chi để tạo ra một tàn cây đẹp.

Ngọn là phần cao nhất của cây, được tính là 1 tàn. Ngọn được cắt sửa thành khối hình bán nguyệt hay đĩa mỏng và nó được sửa theo các kiểu sau:

- Kiểu tàn võ (dương): tàn ngọn mọc thẳng, được cắt sửa thành đĩa hay khối không cho vươn cao nữa.

- Kiểu tàn văn (âm): Tàn ngọn được uốn cong xuống hướng về phía gốc (ý hồi đầu) rất khiêm tốn, nhã nhặn.

- Kiểu tàn văn võ (âm - dương): ngọn được chia ra hai bên tạo thành hai khối quân bằng thể hiện sự cân bằng âm – dương, biểu đạt sự trung dung ở đời.

Cách uốn sửa tàn ngọn phụ thuộc vào dáng thế, tính chất của cây cảnh cho phù hợp. Cây có gốc to, dáng thế mạnh biểu thị nam tính mạnh, được uốn sửa ngọn theo kiểu tàn võ, cây có dáng mềm mại uyển chuyển ngọn được sửa theo kiểu tàn văn rất hợp lý.

Về chiều cao của cây kiểng cổ, thông thường là 1,6m, vì nó là dạng kiểng dùng để trang trí trước sân nhà, cho nên tầm vóc được sửa cho cân đối hài hòa với nhà và cũng là ngang tầm quan sát của người thưởng ngoạn. Tuy nhiên đây cũng là con số tương đối, tham khảo, chứ không mang tính chuẩn mực như một số tài liệu đã đưa ra. Vì một cây kiểng cổ có giá trị, thể hiện ở tính chất mà nó mang, chứ không phải do khuôn khổ quy định về thước tấc. Chiều cao của cây phụ thuộc vào độ lớn cảu thân gốc một cách hài hòa và cũng một phần do ý muốn chủ quan của việc trang trí.

Về mặt nguyên tắc, cây kiểng cổ chiết chi nhị diện, bộ cành được uốn sửa theo lối âm – dương nghĩa là một tàn bên này, một tàn bên kia. Tuy nhiên, trong thực tế quan sát được ở một số cặp kiểng cổ ta thấy: hai tàn dưới thấp của cây chỉnh lại được uốn về một bên, tàn thứ ba mới được uốn về phía dối diện. Ở đây có lẽ nhằm mục đích tạo ra một bố cục cân bằng trong tác phẩm, tác phẩm sẽ không bị nặng nề về phía cây tử chăng? Và cũng có thể tàn thứ hai của cây chính sẽ không gần mà che khuất tàn ngọn của cây tử tạo nên nét thông thoáng cho tác phẩm.

Nhân việc bàn về cây kiểng cổ, chúng tôi xin được nhắc lại câu: “Vô nữ bất thành mai, vô thập bất thành tùng”. Câu này hàm ý chí tính chất của cây được uốn sửa một cách mềm mại, yểu điệu, thể hiện được nữ tính ở cây mai. Còn ở cây tùng được uốn sửa một cách dứt khoát, mạnh mẽ, cương trực, cành nhánh không được uốn sửa yểu điệu, khí phách như người quân tử, biểu hiện cho nam tính.

Như vậy cây mai đại diện cho phái nữ, do đó nó được uốn sửa làm sao cho bộc lộ được nét mềm mại, nữ tính là biểu hiện được tính chất của cây. Nếu có cành bắt chéo chữ nữ thì càng đẹp, nhưng trên cây chỉ nên có 1 cành bắt chéo chữ nữ để biểu hiện tính chất là đủ, chứ không phải bắt nhiều cành chéo lên cây mai mới thể hiện được điều này, vì nếu cành bắt chéo nhiều trên cây sẽ có một ý nghĩa khác không tốt, không hay. Theo quan điểm riêng, ngay trên một cặp kiểng cổ cũng chỉ nên uốn chữ nữ ở một cây mà thôi. Nếu cả hai cây cùng có cành chéo nữ, thì ý nghĩa của nó cũng không tốt, có thể được hiểu theo hướng khác cách lệch lạc.

Như vậy sửa lối chiết chi nhị diện ở cây kiểng cổ đặc trưng cho miền nam, thể hiện rất rõ tâm ý cảu người tạo ra nó. Qua việc thưởng ngoạn cây, người xem còn thấy rõ được triết lý sống, hiểu rõ cương thường đạo lý giữa con người và xã hội, để từ đó xác lập được giềng mối quan hệ gia đình và xã hội, tự tu tâm dưỡng tính, giáo dưỡng tinh thần. Nó không những là một môn nghệ thuật mà còn là một triết lý đạo đức đưa con người đến chân thiện mỹ thời đó.

Xuất phát điểm của nghệ thuật kiểng cổ chính là thú chơi tao nhã vào thời gian nhàn rỗi của con người. Song trong giai đoạn hình thành và phát triển nghệ thuật kiểng cổ đã vượt lên nhu cầu tiêu khiển, giải trí của con người trở thành loại hình văn hóa dân gian, phản ánh nhận thức thẩm mỹ và nhân sinh quan con người đương thời. Thông qua cách chọn giống cây cảnh để tạo tác và đặt tên cho những dáng thế khác nhau, các nghệ nhân đã làm cho gốc kiểng vô tri trở thành những tạo vật có tính biểu tượng, tính triết lý và giáo dục sâu sắc.

Theo: Việt Nam hương sắc

Cây sanh “khủng” làm điên đảo giới chơi cây cảnh

(VOV) - Theo đánh giá của giới đại gia cây cảnh, đây là cây sanh có dáng “mâm xôi con gà” tự nhiên đẹp bậc nhất Việt Nam.

• Cây sanh “ma làng” 800 tuổi

Thời gian gần đây không chỉ người dân ở tại vùng quê Tân Kỳ - Nghệ An xôn xao trước thông tin về việc phát hiện cây sanh cổ thụ có hình dáng “mâm xôi con gà”, mà thông tin về cây sanh này đang làm “điên đảo” giới đại gia săn cây cảnh ở Việt Nam.

Để có mục sở thị về cây sanh này, PV đã vượt hơn 120km từ TP Vinh (Nghệ An) tìm về xã Giai Xuân, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An để tận mắt ghi lại cận cảnh về cây sanh đại cổ thụ “có một không hai” này.

Từ trung tâm xã Giai Xuân, để tiếp cận được nơi cây sanh, chúng tôi còn phải vượt quảng đường 10km gập ghềnh bằng xe máy, rồi tiếp tục vượt qua hai con suối để đến được địa bàn xóm Kẻ Mui nơi cây sanh này đứng sừng sững.

Cây sanh đứng sừng sững một mình bên cạnh dòng khe Đáu nước chảy trong veo mát lạnh, bao quanh là cánh đồng mía và sắn của bà con nơi đây.

Cây sanh “mâm xôi con gà”

Chiêm ngưỡng cây sanh đẹp nhất Việt Nam

Vẻ đẹp mê hồn của cây sanh này chính là sự tự nhiên: Toàn bộ phần rễ chính của cây sanh ôm trọn trên 2 khối đá khổng lồ (một khối đá hình chữ nhật, một khối đá hình thoi).

Khối đá to hình chữ nhật nằm phía dưới có chiều dài khoảng 7m, rộng 5m, cao 3m. Còn hòn đá nhỏ hình thoi phía trên có chiều cao khoảng 3m. Riêng hòn đá to phía dưới bị tách nứt làm đôi, một bộ phận rễ của cây sanh đi theo đường nứt này cắm xuống đất.

Xung quanh 2 khối đá này là 4 rễ phụ từ trên cao cắm xuyên xuống lòng đất tựa hệt như 4 chân của một con vật đứng vững chãi, tán lá rộng khoảng 500m².

Nhìn kỹ phần gốc của cây sanh từ hai tảng đá sẽ thấy tựa hệt như phiên bản của “mâm xôi con gà” khi hòn đá to phía bên dưới là mâm xôi, còn hòn đá nhỏ nằm trên hòn đá to là con gà.

Các phần rễ bám quanh hòn đá như cái chân gà, khi thân chính của cây lại là phần đầu của con gà đang ngóc lên. Nếu như phần gốc là biểu tượng của mâm xôi con gà thì phía trên ngọn của cây lại có hình con rồng uốn lượn nhiều vòng, nhiều thế khác nhau được tạo thành bởi hàng chục cành cây bện xoắn với nhau đẹp đến mê hồn.

Ông Nguyễn Hữu Triển - Phó Chủ tịch UBND xã Giai Xuân, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An cho biết: “Nếu nói tuổi đời của cây sanh này là bao nhiêu thì người dân địa phương nơi đây không ai biết. Từ bao đời nay, ai lớn lên cũng đã thấy cây sanh này rồi”.

Thời gian gần đây, thông tin về cây sanh tuyệt đẹp này lan truyền, có nhiều giới đại gia cây cảnh khắp cả nước tìm về xem. Có nhiều đại gia đánh giá đây là cây sanh tự nhiên có dáng “mâm xôi con gà” lớn nhất từ trước tới nay.

Cây sanh có giá trị phải lên đến hàng chục tỷ đồng, thậm chí nhiều người còn rỉ tai nhau cây sanh này là một tài sản vô giá mà không thể định ra mức tiền bao nhiêu cho vừa.

Ông Trần Văn Hoàn, một tay “sành” chơi cây cảnh ở TP Vinh (Nghệ An) đánh giá: “Tôi đã đi nhiều nơi, xem nhiều cây cảnh nhưng chưa thấy cây cảnh nào đẹp như cây sanh này. Nếu so với cây sanh “mâm xôi con gà” của ông Nguyễn Trung Thành ở tỉnh Phú Thọ với trị giá hơn 100 tỷ đồng đã nổi tiếng trên báo chí thì phải gọi cây này bằng “cụ”.  Không thể có một cây cảnh nào sánh nổi vẻ đẹp tự nhiên tuyệt tác của cây sanh ở xã Giai Xuân. Đây mới đúng là cây sanh “mâm xôi con gà” có tuổi đời hàng nghìn năm tuổi mà tự nhiên ban tặng”.

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Việt (xóm Kẻ Mui, xã Giai Xuân) là hộ dân có khu đất có cây sanh và cũng là người trực tiếp bảo vệ cho biết: “Năm trước có người đến phá, chặt cây sanh mất mấy phần rễ và nhánh, may mắn là tôi đã phát hiện kịp thời để ngăn chặn. Hiện nay cây sanh đang được canh giữ cẩn thận”./.

CTV Phương Nguyên/VOV online

Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc

0

Bài đăng trên An ninh Thế giới, số Xuân Kỷ Sửu - 2009
(Ảnh do tác giả bài viết chụp lại tập báo)  

Ngày nay, khi  áp lực của lối sống công nghiệp ngày càng chi phối nghiệt ngã đời sống xã hội thì người ta lại hướng về những thú vui tao nhã một thời vang bóng để hoá giải và tạo thế cân bằng. Đó là các bộ môn nghệ thuật của sự đam mê và lòng nhẫn nại, như non bộ, tiểu cảnh, thư pháp, bonsai v.v... Trong các đối tượng của nghệ thuật cây cảnh, cây mai cổ tự lúc nào đã nghiễm nhiên trở thành linh vật đối với người Việt Nam xưa và nay.

Điều ít ai biết, ở Đại Lộc, Quảng Nam nghệ thuật Cổ Mai Hoa đến nay phát triển gần như đã là “đạo”...

Mai Hoa biểu tượng của mùa Xuân, quy luật đất trời, đạo đức và khí tiết người Anh hùng...

Cây hoa mai vàng (dưới đây gọi là mai hoa) có tên khoa học là Ochna integerrima, là loài cây hoa cảnh gắn liền với Tết – Xuân, tự bao đời đã trở nên vừa thân thuộc, vừa thiêng liêng với mọi tầng lớp người dân Việt. Từ cổ chí kim, ở Việt Nam, mai hoa, nhất là cây mai cổ thụ nhiều tuổi, từ dáng thế, màu sắc và cả các đặc tính sinh học của nó được cho là chứa đựng nhiều bí ẩn, biểu hiện những ý nghĩa triết lý nhân sinh sâu sắc.

Lịch sử dân tộc ta từng ghi nhận rất nhiều bậc anh hùng, tiền bối đã không tiếc lời ca ngợi, tôn thờ những giá trị thâm hậu mà cây hoa mai mang lại. Đại thi hào Nguyễn Du (1765-1820) xem mai hoa như một biểu tượng của đạo đức và khí tiết: “Mai cốt cách, tuyết tinh thần” (Truyện Kiều); là bạn tri âm, tri kỹ “Mai là bạn cũ, Hạc là người
quen” (bài đã dẫn).

Còn Mãn Giác Thiền sư (1052-1096), trong một bài kệ, tương truyền được viết ngay trước khi Sư viên tịch tại chùa Sùng Nghiêm, năm 1096:

“... Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.”  

(Cáo tật thị chúng)

Tạm dịch: Chớ tưởng xuân tàn hoa rụng hết. Đêm qua sân trước một nhành mai. Ở đây sức sống mãnh liệt của hoa mai được đẩy lên đến độ cao trào. Ta hãy hình dung chỉ sau một đêm xuân, trước thềm bỗng xuất hiện - không chỉ một, vài bông hoa - mà là một nhành mai nhất loạt vàng bông rực rỡ, như một sự thăng hoa tuyệt diệu, sự chuyển hoá biến đổi của đất trời.

Tuy nhiên, trong những áng văn, thơ viết về mai hoa do người xưa để lại, nỗi tiếng hơn cả phải là bài thơ bất hủ của Chu Thần - Cao Bá Quát (1809-1855). Bài thơ vốn đã là “slogan”, là “tuyên ngôn nghệ thuật” của không ít nghệ nhân mai cổ thời nay. Xin được trích dẫn nguyên văn:

經世有才皆百鍊
 讀書無字不千金 
十載論交求古劍 
一生低首拜梅花

Phiên âm Hán - Việt:

Kinh thế hữu tài giai bách luyện

Độc thư vô tự bất thiên kim
Thập tải luân giao cầu Cổ Kiếm
Nhất sinh đê thủ bái Mai Hoa  

(Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Wikipedia)

“Thập tải luân giao cầu Cổ kiếm. Nhất sinh đê thủ bái Mai hoa” - Người anh hùng có mười năm giao du trong thiên hạ để cầu thanh gươm cổ cùng một đời chỉ biết cúi lạy hoa mai! Ta sẽ thấm thía hơn cái triết lý nhân sinh sâu sắc chuyển tải trong hai câu thơ nỗi tiếng của Cao Bá Quát nếu như ta đặt nó trong ngữ cảnh của cuộc đời kỳ lạ của ông, cuộc đời của một người Anh hùng không hề biết nễ sợ một ai, trong một giai đoạn lịch sử rất đặc biệt của các thời đại cuối cùng  nhà Nguyễn. Khi không còn tin vào Triều thần, Người Anh hùng  trong ông có mười năm đi “cầu cổ kiếm”, như kiếm tìm một kế sách để cứu dân, cứu nước. Và ông đã tự đặt mười năm đó vào thế cảnh của một đời chỉ biết “bái mai hoa”! …

Thế mới biết Mai Hoa không chỉ là biểu hiện của mùa xuân, quy luật đất trời, đạo đức, mà còn là biểu tượng cho khí tiết bất diệt của người Anh hùng.

Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc...

Trong những năm trước, khi đất nước chuyển mình Đổi Mới, người dân Đại Lộc vốn nghèo trên vùng đất bị chiến tranh tàn phá ác liệt đã phải tìm kiếm cho mình những cách làm ăn mới. Từng nỗi lên rất nhiều tấm gương vượt khó, nhiều nông dân sản xuất giỏi... Trong đó, cây hoa mai từng là đối tượng sản xuất, kinh doanh mang lại hiệu quả cao mà cách đây vài năm trên báo Thanh niên từng có bài phóng sự khá hay (Kỳ nhân ở động mai vàng, tác giả Hứa Xuyên Huỳnh, Báo Thanh niên 2/2005). Tuy nhiên, không dừng lại tại đó, từ một loại cây để “xoá đói giảm nghèo”, “nuôi con ăn học” đến nay mai hoa đã trở thành “bái vật” của một thú chơi đầy công phu đang cuốn hút sự quan tâm của rất nhiều người: Thú sưu tầm và chơi cây mai cổ!  Trong mắt của giới sinh vật cảnh, vùng quê Đại Lộc lại được biết đến như một trong những vùng đất sản sinh ra “bộ môn nghệ thuật” này.

Theo số liệu chưa đầy đủ, hiện nay có đến hàng mấy mươi người ở Đại Lộc chuyên tâm sưu tầm và chơi cây mai cổ, trong số đó không ít người đạt đến trình độ thượng thừa. Không chỉ nắm vững các kỹ thuật, nghệ thuật chăm sóc, tạo dáng, chế tác... cho cây mà qua thú chơi đó, họ còn tạo nên những sức cuốn hút kỳ lạ, làm thổi bùng ngọn lữa đam mê và tình yêu Cổ Mai Hoa trong rất nhiều người. Có người không kể gì đến nợ cơm - áo - gạo - tiền mà thẳng thừng tuyên bố:

“Giàu sang phú quý không màng

Chỉ yêu son sắc một nàng Mai Hoa!...”

Trong số những người đam mê cây mai cổ ở Đại Lộc phải kể đến một vài nhân vật có tên tuổi. Anh Lê Me (Khu 5, Ái Nghĩa) là người đã từng đeo đuổi rất sớm cây hoa mai, từng khai phá hàng chục héc ta đất núi đồi ở vùng giáp ranh Hải Vân để làm trang trại hoa mai, nhưng tiếc thay, do nhiều trắc trở, mộng không thành. Sau đó anh quyết chí làm lại, chuyển sang sưu tầm cây mai cổ. Đến nay, sau quá trình gầy dựng, trong vườn anh đã có đến gần năm mươi cây mai cổ được chăm sóc cẩn thận và thật sự là những tác phẩm có giá trị. Đó là chưa kể mấy trăm chậu mai mi ni để bàn, mai vừa để chơi và bán tết. Anh Nguyễn Chín (Mỹ Liên, Đại Nghĩa) sau mấy năm tích cóp, sưu tầm hiện nay có trong “tay” đến gần trăm gốc; Anh P.Thông (Đại Hiệp) khoảng bảy mươi gốc. Táo bạo hơn, Anh L.P.Th ở Trung An, chỉ sau vài tháng chuyển đổi từ các loại cây cảnh khác sang cây hoa mai, đã tích cóp cã cũ lẫn mới tổng cộng có đến gần trăm cây, mà cây nào cũng quý. Còn danh sách các “sở hữu chủ” ở cấp vài chục cây thì có đến vài mươi người ở khắp nơi trong huyện.

Tuy nhiên, sẽ rất thiếu sót nếu như không nói đến một số người kém may mắn hơn khi không giữ được cho mình một cây nào đáng giá, nhưng nỗi đam mê và cả “tay nghề” của họ thì không hề thua kém bất cứ một ai (ông C. Ph ở Đại Nghĩa, anh B.Đ.B ở khu 8; anh Ng.Q ở Nghĩa Nam, Ái Nghĩa...). Họ là những người yêu và theo đuổi nghệ thuật cổ mai hoa từ rất sớm, đã từng “qua tay” họ đến vài trăm cây, nhưng khốn nỗi cái nghèo đã không giúp họ giữ lại được cho mình những tác phẩm quý giá, máu thịt đó.

Như vậy bằng một con tính đơn giản, ít nhất ở Đại Lộc hiện nay số cây mai cổ đang hiện diện là không dưới năm trăm cây, mà mỗi cây đều là một kỳ tích, thể hiện tất cả những niềm đam mê, tâm huyết mà chủ nhân của nó đã bỏ mồ hôi, lắm khi cả nước mắt để có được nó. Nói không ngoa, trừ những ngày bão lũ, bất cứ thời điểm nào cũng có một vài người Đại Lộc lặn lội khắp hang cùng ngõ hẽm, trên rừng, dưới xuôi, cả trong và ngoài tỉnh truy tìm cây hoa mai cổ thụ để rồi tạo nên một sự dịch chuyển âm thầm nhưng đầy ngoạn mục: Cây mai cổ từ khắp nơi dần dần được đưa về Đại Lộc,  hợp thành cái nghĩa tương phùng Cổ - Mai - Hoa - Đại - Lộc!

Những lúc cơm cao gạo kém, nghệ nhân của Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc đã phải lăn lộn với rất nhiều nghề, không ngại bất cứ công việc gì, miễn là lương thiện để vừa có thể làm tròn nghĩa vụ ở đời, vừa có thể nuôi thú chơi cây. Cay đắng hơn, còn có người chấp nhận và chịu đựng cả những nỗi oan khiên, điều tiếng để không phải từ giả thú chơi. Hơn ai hết, họ hiểu cái giá mà họ phải trả. Hãy nghe một người trong số họ viết:

“Tôi vẫn biết yêu cây là đau khổ

Khi con thơ réo gọi bố xin tiền

Mai ngoài vườn bọ trĩ hút đảo điên

Mà trong ví chẳng còn xu dính túi…”

(Tự tình với cây)

Tình trạng “chẳng còn xu dính túi” đó đối với người yêu cây, chơi cây là chuyện thường tình nhưng dù vậy, hễ cứ nghe tin ở đâu đó có cây mai cổ thụ đẹp là họ sẵn sàng gát lại hết mọi công việc, lập tức lên đường, để nếu như không đủ cơ duyên được làm chủ sở hữu thì ít nhất cũng được cái vinh dự một lần mục sở thị được cây mai quý!. Tôi còn nhớ, cách đây không lâu, trong giới chơi cây ở Đại Lộc rỉ tai nhau một tin vào hàng rất “giật gân” là “ở một nơi nào đó mà không biết nơi nào (?) đang có một cây mai cổ rất lớn”. Theo lời đồn, cây mai này lớn đến nỗi cái bộng ở gốc cây được trẻ con... chui vào để chơi trò trốn kiếm rồi ngũ quên trong đó, không ai tìm ra chúng (?). Câu chuyện kỳ lạ, khó tin đó chỉ có thể làm mê hoặc được những kẻ chuyên truy tìm Cổ Mai Hoa, vì chỉ họ, những người vốn được cho là có “tâm thái bất thường” mới có thể tin nỗi. Không ai bảo ai, rất nhiều người bí mật đi tìm, như kiếm tìm một cơ may kiểu “ngậm ngãi tìm trầm” vậy. Cũng như họ, lần đó, tôi cũng bí mật cùng vài anh em lên đường đi tìm cây mà thông tin có được chỉ vỏn vẹn là mỗi cái tên của ông chủ, không một dòng địa chỉ (đó là ông LNT.)!

Chuyển mai về Đại Lộc… Ảnh: LT

Một buổi chiều, sau một hành trình rất đỗi gian nan, cuối cùng điều may mắn cũng đã đến khi chúng tôi tìm được đúng người có tên như mình muốn, không đâu xa, ở ngay trên đất ... Đại Lộc. Đó là một người đàn ông khoảng ngoài sáu mươi, thần sắc hồng hào. Khi được xác nhận đúng tên ông, sau vài câu xã giao, chúng tôi hỏi: “Nghe người ta nói bác có cây mai cổ lớn lắm?”, Ông bình thản xác nhận là “Ừ! có. Nhưng mà răng?”.Quanh co một hồi, ông dẫn chúng tôi ra vườn, chỉ vào một khoảng trống, ông bảo: “Đây nó đây!”. Nhưng chúng tôi chẳng thấy gì cả! Trong lúc chúng tôi còn ngơ ngác không hiểu gì thì ông gằn lại với bộ mặt rất bí hiểm: “Thì đây, chứ còn đâu nữa!”. Sau phút định thần chúng tôi thấy đó chỉ là ... một hố đất rất sâu và đã cũ (?).

Thì ra, cây mai huyền thoại đó từng tồn tại nhưng nó đã chết từ lâu. Cái chết của cây gây nên cho ông một nỗi đau buồn vô cùng tận, đến nỗi ông đã cho người ta đào cả gốc rễ đem đi mất để chóng nguôi ngoai. Nhưng rồi vẫn không yên, nỗi nhớ cây đã khiến ông cố tình giữ lại cái hố đất sâu do cây để lại làm kỷ niệm... Theo lời ông, thời gian gần đây không biết lý do gì mà rất nhiều người lạ đến hỏi ông về cây mai cổ đó...

Và còn rất nhiều câu chuyện ly kỳ, bao hàm đủ cả hỉ - nộ - ái - ố, lắm khi đầy nước mắtvề cây, về người mà trong giới Cổ Mai Hoa Đại Lộc gặp nhau có tán mãi cũng không bao giờ hết...Nhưng rồi “trời cũng phải có mắt”, công sức bỏ ra đó đã được đến đáp. Nhiều cây mai rất quý được phát hiện và mang về Đại Lộc, khiến không ít người trong giới chơi cây phải ghen tỵ. Trong đó phải kể đến một vài cây có “số má” hẳn hoi cùng với những câu chuyện ly kỳ xung quanh nó. Như cây mai có tên “Hồn Việt” của anh Th. mang về từ Điện Bàn (năm 2006), có tuổi hơn trăm năm, dáng thế thanh thoát, là một trong những cây mai quý đang có ở Đại Lộc, từng được báo chí đưa tin (bài Mai vàng lên mạng, tác giả Thuận Nguyên, báo An ninh Thế giới số 724, ngày 16/01/2008). Cây “Ngọc cốt, Thiên chân” của anh Lê Me đem về từ Tam Dân, Phú Ninh  (2007), có kích thước to lớn chưa từng thấy, toát lên một cảm giác hùng vĩ đến rợn người. Cây “Hoàng Mai” của anh N.v.Tr. (Đại Hiệp) có nguồn gốc từ Quế Sơn (2008), xinh đẹp như tiên nữ cõi trần, hoành tráng như khổng lồ truyền thuyết. 

Nghe đâu, để mua được nó thành công, chủ nhân đã phải cất công bí mật “trinh sát”, “mai phục”, rồi “đánh” (thuyết phục chủ cây đồng ý bán) và đã “thắng” như một chiến công thật sự, khiến cho tất cả các anh em chơi mai ở Đại Lộc vừa sung sướng vừa ghen tỵ v.v...

“Mã tầm mã, ngưu tầm ngưu”, quý nhau chút tình, những người có đồng sở đắc sưu tầm và chơi cây mai cổ ở Đại Lộc đã tìm đến nhau, gắn kết để cùng chia xẻ những niềm vui, nỗi buồn và lòng đam mê mà nhiều khi nói ra người ngoài dễ cho là ... bị bệnh hoang tưởng hay tâm thần phân liệt (!). Họ đã tự xây dựng cho mình những website riêng để chia xẻ thông tin cả với giới sinh vật cảnh trên khắp mọi miền đất nước(http://webwarper.net/ww/~av/comaihoa.blogspot.com/ , Comaihoa.blogspot.com , www.quangcaosanpham.com/members/comaihoadailoc ,comaihoadailoc.blogtiengviet.net , blog.yahoo.com/comaihoa) .

Không chỉ quan tâm đến cây mai, các “môn đồ” của Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc còn thể hiện nỗi đam mê của mình sang nhiều loại hình nghệ thuật khác. Họ sưu tầm cả các tác phẩm thuộc lĩnh vực thơ văn, hội hoạ, gốm sứ, đá cảnh v.v... có chủ đề liên quan đến mai hoa, qua đó một vài cá nhân cũng đã sở hữu được vài tác phẩm quý. Ấn tượng nhất là bộ đĩa sứ cổ lam thuộc đời Thanh, Trung quốc gồm ba chiếc (Hàn mai, Mai hạc, Mai nguyệt) do anh P.V. Bằng ở khu Mới, Ái Nghĩa sưu tầm được. Trong đó, đặc biệt hơn cả là chiếc đĩa Mai Hạc có in hình con chim hạc, cây mai cổ và hai câu thơ lục bát của Đại thi hào Nguyễn Du:

“Ngêu ngao vui thú yên hà

Mai là bạn cũ, Hạc là người quen”.

Theo học giả Vương Hồng Sển (1902-1996), đây là hai câu thơ do Nguyễn Du sáng tác vào năm Quý Dậu - 1813 khi ông là Chánh Sứ sang Trung Quốc, đi thăm một xưởng sản xuất đồ sứ. Biết quan Chánh Sứ An Nam là Đại thi hào nỗi tiếng, tinh thông văn chữ, chủ xưởng đồ gốm sứ Trung Quốc đã xin thơ của ông để đề vào sản phẩm.
Thế là Nguyễn Du đã viết nên hai câu thơ nỗi tiếng này bằng chữ nôm và các nghệ nhân Trung Hoa đã chép lại lên sản phẩm. Do vậy, chiếc đĩa có một ý nghĩa rất lớn về lịch sử, văn hoá, đồng thời nó thật sự là một báu vật đối với các “môn đồ” của Cổ Mai Hoa.

(Theo “Hiếu cổ đặc san”, khảo về đồ cổ men lam Huế - Vương Hồng Sển – 1970, 1972 và “ Kỹ thuật trồng và ghép mai” - Huỳnh Văn Thới - NXB Trẻ -  1995).

Một vườn mai cố ở Đại Lộc

Triển vọng và những nỗi lòng về Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc ...

Với tình yêu và lòng đam mê cháy bỏng của những nghệ nhân Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc, chuyện về họ, về cây có lẽ khó có hồi kết. Và tất cả những gì thể hiện trên đây - là người mới thâm nhập một cách rất nghiệp dư vào nghệ thuật Cổ Mai Hoa - tác giả chỉ mong được chuyển tải một phần nhỏ về mặt tinh thần của nghệ thuật chơi cây mà thôi. Còn về giá trị và tiềm năng kinh tế mà cây hoa mai cổ có thể đem lại chưa phải là đối tượng khai thác trong phạm vi bài viết này, cho dù ở Đại Lộc từng có không ít những cây mai cổ được mua về với giá vài triệu mà chỉ sau vài nhát búa điệu nghệ, hoặc đôi lời bình sắc sảo của nghệ nhân thì lập tức đã có những “đại gia” từ Hội An, Đà Nẵng về ngã giá đến bốn, năm chục triệu. Đó là sự thật rất đáng lưu tâm.

Nhưng mộng ước của anh em chơi cây mai cổ ở Đại Lộc thì còn rất cao xa mà không quá xa vời. Nguyện vọng của họ là được tập hợp lại trong một tổ chức hội đoàn thể hay một cao lạc bộ về sinh vật cảnh để chí ít  thì họ cũng có được tiếng nói riêng của mình, vừa có thể đoàn kết, giúp đỡ nhau vượt qua tai ương, khốn khó, khi Cổ Mai Hoa chưa thể “hoá vàng” ở Đại Lộc. Họ bảo, cũng đi từ cái đơn giản, nhỏ bé, ít ỏi, nhưng sau quá trình xây dựng, những sản phẩm như “Đào Nhật tân”, “Vú sữa Lò rèn”, “Bưởi Năm roi”,... đã trở thành những thương hiệu nỗi tiếng! Vậy thì  “Cổ Mai Hoa Đại Lộc”, với những gì đang được bắt đầu một cách tuyệt diệu, thì tại sao không?...

Để kết thúc bài viết này xin được ghi lại hai câu thơ như một sự xẻ chia và cảm kích với những nỗi lòng đau đáu và sự đam mê đến cùng cực của những người đã trót dấn thân vào nghệ thuật Cổ Mai Hoa ở Đại Lộc:

“Ngày phải lo toan Tiền - Cơm - Áo,

Đêm thì mộng mị Cổ - Mai - Hoa...”

Đại Lộc, 10/2008.

Thanh Lê(Lê Thạnh - Comaihoa)